Wat is Ransomware? Bescherm Je Bedrijf
Ransomware is een van de meest schadelijke cyberdreigingen voor Belgische bedrijven vandaag. Deze kwaadaardige software versleutelt je bestanden en eist betaling voor vrijgave. Begrijpen hoe ransomware werkt en hoe je je ertegen beschermt is essentieel voor elke ondernemer.
Wat is Ransomware?
Ransomware is een type kwaadaardige software (malware) die bestanden op je computer of netwerk versleutelt, waardoor ze ontoegankelijk worden. De aanvallers eisen vervolgens een losgeldbetaling—meestal in cryptocurrency—in ruil voor de decoderingssleutel om je bestanden te ontgrendelen.
Anders dan andere malware die stilletjes gegevens steelt, kondigt ransomware zichzelf luid aan. Je ziet een losgeldbrief op je scherm die betaling eist binnen een deadline, vaak met de dreiging je bestanden te wissen of gevoelige data te publiceren als je niet betaalt.
Hoe Verspreidt Ransomware Zich?
Ransomware kan je systemen infecteren via verschillende veelvoorkomende methoden:
Phishing e-mails
De meest voorkomende toegangspoort. Medewerkers klikken op kwaadaardige links of openen geinfecteerde bijlagen vermomd als facturen, leveringsberichten of dringende verzoeken.
Kwaadaardige downloads
Software gedownload van onbetrouwbare bronnen, gekraakte software of nep-updates die ransomware bundelen met legitiem ogende programma's.
Kwetsbare software
Niet-gepatche besturingssystemen en applicaties met bekende beveiligingslekken die aanvallers misbruiken om toegang te krijgen.
Remote Desktop Protocol (RDP)
Blootgestelde RDP-diensten met zwakke wachtwoorden stellen aanvallers in staat direct in te loggen en ransomware te installeren.
Geinfecteerde websites
Drive-by downloads van gecompromitteerde websites die browserkwetsbaarheden misbruiken.
Soorten Ransomware-aanvallen
Ransomware is geevolueerd naar verschillende varianten, elk met andere tactieken:
Crypto ransomware
Versleutelt je bestanden terwijl het systeem functioneel blijft. Meest voorkomende type. Je kunt je computer nog gebruiken maar hebt geen toegang tot je data.
Locker ransomware
Blokkeert je van je hele apparaat. Je hebt geen toegang tot enige functie totdat het losgeld is betaald. Minder vaak maar meer verstorend.
Dubbele afpersing
Aanvallers stelen je data voordat ze deze versleutelen. Ze dreigen gevoelige informatie te publiceren als je niet betaalt, zelfs als je vanuit back-ups herstelt.
Drievoudige afpersing
Combineert datadiefstal, versleuteling en DDoS-aanvallen of dreigt direct contact op te nemen met je klanten en partners.
De Opkomst van Alleen-Data-Exfiltratie Aanvallen
Een grote verschuiving in 2024-2025: veel ransomware-groepen slaan versleuteling volledig over. Ze stelen je data en dreigen deze te publiceren—geen decoderingssleutel nodig, geen herstel mogelijk via alleen back-ups.
Waarom aanvallers van tactiek veranderen
Back-ups verslaan versleuteling
Organisaties met goede back-ups kunnen herstellen van versleuteling. Maar ze kunnen data die al geexfiltreerd is niet "ont-stelen".
Sneller en stiller
Bestanden kopieren is minder detecteerbaar dan versleutelen. Aanvallers kunnen gigabytes exfiltreren voordat alerts afgaan.
Regelgevingsdruk
GDPR en NIS2 vereisen inbreukmeldingen. De dreiging van boetes en reputatieschade verhoogt de betalingsdruk.
Makkelijker uit te voeren
Geen decoderingsinfrastructuur nodig. Minder technische complexiteit voor aanvallers.
Recente exfiltratie-only aanvallen
Clop MOVEit Campagne (2023-2025)
Misbruikte file transfer-kwetsbaarheden om data te stelen van honderden organisaties. Geen versleuteling—pure datadiefstal en afpersing.
ESA Inbreuk (2025)
Aanvallers exfiltreerden gevoelige ruimtevaartprogramma-data zonder ransomware te implementeren. Data gepubliceerd toen losgeld niet werd betaald.
ALPHV/BlackCat Verschuiving
Grote ransomware-groep slaat versleuteling steeds vaker over, focust op datadiefstal om slachtoffers onder druk te zetten.
Bescherming tegen data-exfiltratie
Weet waar je gevoelige data zich bevindt. Je kunt niet beschermen wat je niet kent.
Let op ongebruikelijk uitgaand verkeer. Grote datatransfers naar onbekende bestemmingen zijn rode vlaggen.
Tools die detecteren en blokkeren dat gevoelige data je netwerk verlaat via e-mail, cloud-uploads of USB-drives.
Moderne security-tools die verdachte bestandstoegangspatronen en data-staging detecteren.
Beperk wie toegang heeft tot gevoelige data. Principe van least privilege vermindert wat aanvallers kunnen stelen.
Als data versleuteld is op je systemen, zijn gestolen bestanden nutteloos zonder de sleutels.
Echte Impact op Belgische KMO's
Ransomware-aanvallen op Belgische bedrijven zijn dramatisch toegenomen. Kleine en middelgrote ondernemingen zijn uitgelezen doelwitten omdat ze vaak geen dedicated beveiligingsresources hebben terwijl ze wel waardevolle data bezitten.
- Complete bedrijfsstilstand voor dagen of weken
- Verlies van klantenvertrouwen en reputatieschade
- Boetes onder GDPR voor datalekken
- Herstelkosten die ver boven de losgeldeis uitstijgen
- Permanent gegevensverlies als back-ups ook versleuteld zijn
- Juridische aansprakelijkheid bij blootstelling van klantgegevens
Hoe Ransomware te Voorkomen
Preventie is veel effectiever dan proberen te herstellen na een aanval. Dit zijn de essentiële maatregelen:
Volg de 3-2-1 back-upregel
Bewaar 3 kopieen van je data, op 2 verschillende mediatypes, met 1 kopie offline of offsite opgeslagen. Test je back-ups regelmatig.
Houd software up-to-date
Pas beveiligingspatches snel toe. De meeste ransomware misbruikt bekende kwetsbaarheden die al gepatcht zijn.
Implementeer e-mailbeveiliging
Gebruik e-mailfiltering, blokkeer gevaarlijke bijlagen en schakel multi-factor authenticatie in op alle e-mailaccounts.
Train je medewerkers
Regelmatige security awareness training helpt medewerkers phishing-e-mails en verdacht gedrag te herkennen.
Gebruik endpoint-bescherming
Moderne antivirus met ransomware-specifieke bescherming kan veel aanvallen detecteren en blokkeren voordat versleuteling begint.
Segmenteer je netwerk
Beperk toegang tussen systemen zodat ransomware zich niet gemakkelijk over je hele netwerk kan verspreiden.
De 3-2-1 Back-upregel
De 3-2-1 back-upregel is je beste verdediging tegen ransomware. Het zorgt ervoor dat je kunt herstellen zelfs als aanvallers je primaire systemen versleutelen:
Drie kopieen
Bewaar minimaal drie kopieen van je belangrijke data—je werkende kopie plus twee back-ups.
Twee mediatypes
Bewaar back-ups op twee verschillende soorten opslag (bijv. lokale harde schijf en cloudopslag) ter bescherming tegen hardware-storingen.
Een offsite kopie
Bewaar een back-up volledig losgekoppeld van je netwerk (offline) of op een andere locatie. Dit is cruciaal omdat ransomware vaak aangesloten back-ups aanvalt.
Wat te Doen Bij Infectie
Als je ransomware ontdekt op je systemen, handel snel maar zorgvuldig:
Isoleer onmiddellijk
Koppel geinfecteerde apparaten los van het netwerk om verspreiding te voorkomen. Trek netwerkkabels uit en schakel Wi-Fi uit.
Betaal het losgeld niet
Betaling garandeert niet dat je je bestanden terugkrijgt en financiert criminele operaties. Veel slachtoffers die betalen worden opnieuw aangevallen.
Meld de aanval
Neem contact op met de politie en meld bij het CCB (Centrum voor Cybersecurity Belgie). Onder NIS2 moeten significante incidenten binnen 24 uur gemeld worden.
Identificeer de variant
Bepaal met welke ransomware je te maken hebt. Gratis decryptietools bestaan voor sommige varianten (check nomoreransom.org).
Herstel vanuit back-ups
Maak geinfecteerde systemen volledig schoon en herstel data vanuit je offline back-ups. Verifieer dat back-ups niet geinfecteerd zijn voor het herstellen.
Onderzoek de oorzaak
Begrijp hoe aanvallers binnenkwamen om toekomstige aanvallen te voorkomen. Controleer e-maillogs, gebruikersactiviteit en systeemkwetsbaarheden.
Incidentmelding Onder NIS2
Onder de NIS2-richtlijn moeten organisaties in essentiële en belangrijke sectoren significante cybersecurity-incidenten melden aan autoriteiten:
Hoe Easy Cyber Protection Helpt
Veelgestelde Vragen
Moet ik het losgeld betalen?
Nee. Betalen van het losgeld garandeert niet dat je je bestanden terugkrijgt—veel slachtoffers ontvangen niets na betaling. Het financiert ook criminele organisaties en markeert je als doelwit voor toekomstige aanvallen. Focus op preventie en het onderhouden van goede back-ups.
Hoe infecteert ransomware mijn computer?
De meest voorkomende methode is phishing-e-mails met kwaadaardige bijlagen of links. Andere methoden zijn het downloaden van geïnfecteerde software, bezoeken van gecompromitteerde websites, misbruiken van ongepatchte softwarekwetsbaarheden, of via blootgestelde remote desktop-diensten met zwakke wachtwoorden.
Kan antivirus ransomware stoppen?
Moderne endpoint-beschermingssoftware kan veel ransomwarevarianten detecteren en blokkeren, maar geen oplossing is 100% effectief. Aanvallers creëren constant nieuwe varianten om detectie te ontwijken. Daarom is een gelaagde verdediging—antivirus plus back-ups, training en updates—essentieel.
Wat is de 3-2-1 back-upregel?
De 3-2-1 regel betekent 3 kopieën van je data bewaren, op 2 verschillende soorten opslagmedia, met 1 kopie offline of offsite opgeslagen. Dit zorgt ervoor dat je kunt herstellen zelfs als ransomware je hoofdsystemen en aangesloten back-ups versleutelt.
Moet ik een ransomware-aanval melden?
Onder NIS2 moeten organisaties in essentiële en belangrijke sectoren significante cybersecurity-incidenten binnen 24 uur melden aan het CCB. Zelfs als NIS2 niet direct op jou van toepassing is, helpt melding aan politie en het CCB bij het volgen van criminele activiteit en kan het hulp bieden bij herstel.
Gerelateerde Artikelen
Bronnen
- No More Ransom Project — Free decryption tools and prevention advice
- Centre for Cybersecurity Belgium (CCB) — Belgian national cybersecurity authority
- ENISA Incident Response — EU Agency for Cybersecurity guidance
- CISA Stop Ransomware — US Cybersecurity and Infrastructure Security Agency resources