Patch Management: Bescherm Tegen Zero-Days

Ongepatchte software is het nummer één toegangspunt voor aanvallers. Toch worstelen de meeste KMO's met patching—te veel updates, te weinig tijd, angst om dingen kapot te maken. Hier lees je hoe je een praktisch patch management proces bouwt dat echt werkt.

Gouden lichtrivier die updates naar een beveiligde structuur brengt
Continue updates houden je beveiliging actueel

Waarom Patching Belangrijk Is

Elk ongepatcht systeem is een open deur voor aanvallers:

60% van inbreuken betreft bekende kwetsbaarheden waarvoor patches beschikbaar waren. Aanvallers houden van ongepatchte systemen omdat exploits betrouwbaar en goed gedocumenteerd zijn.
15-dagen venster Gemiddeld wapenen aanvallers een nieuwe kwetsbaarheid binnen 15 dagen na openbaarmaking. Daarna vindt geautomatiseerd scannen elk ongepatcht systeem.
Ransomware toegang De meeste ransomware-campagnes beginnen met het misbruiken van bekende kwetsbaarheden in VPN's, remote desktop of webapplicaties. WannaCry verspreidde zich via een kwetsbaarheid die Microsoft maanden eerder had gepatcht.
Compliance-vereiste NIS2 en CyberFundamentals vereisen beide vulnerability management. Geen patchproces = compliance-falen.

Wat is een Zero-Day?

Een zero-day kwetsbaarheid is een beveiligingsfout die actief wordt misbruikt voordat een patch bestaat. De naam komt van het feit dat verdedigers "nul dagen" hebben om zich voor te bereiden.

Zero-day kwetsbaarheid

Een fout in software waar de vendor nog niets van weet, of wel van weet maar nog niet heeft opgelost.

Zero-day exploit

Aanvalscode die misbruik maakt van een zero-day kwetsbaarheid. Vaak verkocht op dark markets.

Zero-day aanval

Een daadwerkelijke aanval met een zero-day exploit tegen echte doelwitten.

Recente Zero-Day Voorbeelden

MOVEit (2023-2025)

Clop ransomware-groep misbruikte zero-days in MOVEit file transfer software, honderden organisaties treffend voordat patches beschikbaar waren.

Citrix Bleed (2023)

Kritieke kwetsbaarheid in Citrix NetScaler die session hijacking mogelijk maakte. Binnen dagen na ontdekking misbruikt.

Oracle WebLogic (2025)

Clop misbruikte zero-day in Oracle-software voor wijdverspreide datadiefstal-campagnes.

Je Patch Management Proces Bouwen

Een praktische aanpak die werkt voor KMO's zonder dedicated security teams:

Stap 1: Weet Wat Je Hebt

Je kunt niet patchen wat je niet kent. Maak een inventaris van:

  • Besturingssystemen (Windows, macOS, Linux) en versies
  • Serversoftware (webservers, databases, e-mail)
  • Bedrijfsapplicaties (ERP, CRM, boekhouding)
  • Netwerkapparaten (routers, firewalls, switches)
  • Cloud services en SaaS-applicaties
  • Third-party libraries en afhankelijkheden
Tip: Gebruik een simpele spreadsheet om te beginnen. Neem versienummers op en wie verantwoordelijk is voor elk systeem.

Stap 2: Abonneer op Security Alerts

Blijf geinformeerd over kwetsbaarheden die je software treffen:

  • Microsoft Security Update Guide voor Windows/Office
  • Vendor security bulletins (check de security-pagina van elke vendor)
  • CERT.be alerts voor Belgische organisaties
  • US-CERT/CISA alerts voor kritieke kwetsbaarheden
  • Industrie-specifieke ISACs indien van toepassing
Tip: Maak een dedicated e-mailmap voor security alerts. Check deze minimaal wekelijks, dagelijks voor kritieke systemen.

Stap 3: Prioriteer op Risico

Niet alle patches zijn even urgent. Gebruik dit framework:

  • Kritiek: Actieve exploitatie of internet-facing systemen. Patch binnen 48 uur.
  • Hoog: Geen bekende exploitatie maar ernstige impact. Patch binnen 7 dagen.
  • Medium: Beperkte impact of vereist authenticatie. Patch binnen 30 dagen.
  • Laag: Minimale impact. Neem op in reguliere onderhoudscyclus.
Tip: Bij twijfel, check of een CVE een "Known Exploited" tag heeft in CISA's KEV-catalogus.

Stap 4: Test Voor Uitrol

Patches kunnen dingen kapot maken. Verminder risico met testen:

  • Voor kritieke bedrijfssystemen, test eerst op een non-productie kopie
  • Voor werkstations, rol uit naar een pilotgroep voor bedrijfsbrede uitrol
  • Heb een rollback-plan als er iets misgaat
  • Documenteer eventuele problemen voor toekomstige referentie
Tip: Als je niet kunt testen, plan kritieke systeem-patches minimaal buiten werktijd met iemand op standby.

Stap 5: Automatiseer Waar Mogelijk

Handmatig patchen schaalt niet. Automatiseer de routine:

  • Schakel Windows Update in voor automatische beveiligingspatches
  • Schakel auto-updates in voor browsers (Chrome, Firefox, Edge)
  • Gebruik managed update services voor servers (WSUS, Intune)
  • Schakel auto-updates in voor cloud/SaaS-applicaties
  • Overweeg patch management tools voor grotere omgevingen
Tip: Automatisering handelt 90% van patches af. Reserveer handmatige aandacht voor kritieke systemen en complexe patches.

Stap 6: Volg en Verifieer

Zorg dat patches daadwerkelijk worden toegepast:

  • Check patchstatus in Windows Update of management console
  • Verifieer kritieke patches met vulnerability scanners
  • Bewaar records voor compliance audits
  • Volg mislukte patches op
  • Beoordeel patch compliance maandelijks
Tip: Zet een agenda-herinnering om maandelijks de patchstatus te bekijken. Volg uitzonderingen en hun rechtvaardiging.

Reageren op Zero-Day Aankondigingen

Wanneer een zero-day die je software treft wordt aangekondigd, handel snel:

1

Beoordeel blootstelling

Heb je de getroffen software? Welke versie? Hoeveel systemen? Zijn ze internet-facing?

2

Pas workarounds toe

Vendors geven vaak workarounds uit voor patches. Schakel getroffen features uit, beperk toegang, of isoleer systemen.

3

Monitor op aanvallen

Check logs op tekenen van exploitatie. Zoek naar indicators of compromise (IOCs) indien gepubliceerd.

4

Patch onmiddellijk

Wanneer de patch uitkomt, pas deze toe op blootgestelde systemen binnen 24-48 uur. Wacht niet op testen.

5

Verifieer remediatie

Bevestig dat patches succesvol zijn toegepast. Scan opnieuw op kwetsbaarheden. Check op tekenen van eerdere compromise.

Veelvoorkomende Patching Uitdagingen

"We kunnen niet patchen—het zou iets kapot kunnen maken"

Oplossing: Het risico van niet patchen is bijna altijd hoger. Test waar mogelijk, maar prioriteer beveiliging. De meeste patches veroorzaken geen problemen.

"Onze vendor zegt dat we niet kunnen updaten"

Oplossing: Als een vendor geen security updates ondersteunt, is dat een groot risico. Isoleer het systeem, compenseer met andere controles, en plan vervanging.

"We hebben geen tijd om alles te patchen"

Oplossing: Focus eerst op internet-facing systemen en kritieke assets. Automatiseer routinematig patchen. Accepteer enig risico voor laagprioriteitssystemen.

"Patches komen te frequent"

Oplossing: Dit is normaal—software is complex. Automatiseer wat je kunt, prioriteer de rest. Een wekelijkse patch review kost minder tijd dan incident response.

"Onze legacy systemen kunnen niet gepatcht worden"

Oplossing: Isoleer ze van het netwerk, schakel onnodige services uit, implementeer extra monitoring, en plan vervanging.

Patch Management Tools voor KMO's

Je hebt geen enterprise tools nodig om effectief te patchen:

Tool Beschrijving Kosten
Windows Update / WSUS Ingebouwde Windows tools. WSUS geeft meer controle voor bedrijven. Gratis
Microsoft Intune Cloud-gebaseerd beheer voor Windows, macOS, mobiel. Onderdeel van Microsoft 365 Business Premium. Inbegrepen in M365
NinjaRMM / Datto RMM MSP-gerichte tools die ook werken voor KMO's die meer controle willen. Per apparaat/maand
Vulners / OpenVAS Vulnerability scanners om te verifieren dat patches zijn toegepast. Gratis / Open source

Hoe Easy Cyber Protection Helpt

Asset inventaris — Volg welke software je hebt en wat gepatcht moet worden
Vulnerability tracking — Weet welke CVEs je systemen treffen
Compliance documentatie — Bewijs voor NIS2 en CyberFundamentals audits
Patch policy templates — Kant-en-klare beleidsregels die je patchschema definieren

Veelgestelde Vragen

Hoe snel moeten we beveiligingspatches toepassen?

Kritieke patches (actief misbruikt of internet-facing): 24-48 uur. Hoge ernst: 7 dagen. Medium: 30 dagen. Laag: volgende onderhoudsvenster. Voor zero-days die actief worden misbruikt, patch onmiddellijk—het risico van niet patchen overstijgt eventuele testconcerns.

Wat als een patch ons systeem kapot maakt?

Dit is zeldzaam maar gebeurt. Heb een rollback-plan (systeemherstelpunt, backup, snapshot). Voor kritieke systemen, test patches eerst in een staging-omgeving. Als een patch wel problemen veroorzaakt, geven de meeste vendors snel fixes uit. Het risico van niet patchen overstijgt meestal het risico van een slechte patch.

Moeten we alles patchen?

Prioriteer: internet-facing systemen, systemen met gevoelige data, en kritieke bedrijfsapplicaties. Interne systemen zonder gevoelige data hebben lagere prioriteit. Maar negeer ze niet—aanvallers bewegen lateraal eenmaal binnen.

Hoe zit het met third-party software?

Third-party apps (Adobe, Java, browsers) worden frequent misbruikt. Schakel auto-updates in waar mogelijk. Voor bedrijfssoftware, abonneer op vendor security bulletins. Neem third-party software op in je inventaris.

Is patching genoeg voor beveiliging?

Patching is essentieel maar niet voldoende. Je hebt ook toegangscontroles nodig, endpoint protection, backups, medewerkerstraining, en incident response plannen. Zie patching als het sluiten van bekende gaten—je hebt nog andere verdedigingen nodig voor onbekende dreigingen.

Gerelateerde Artikelen